Vì sao phải dời đô?
Hoa Lư là kinh đô của nhà Đinh và nhà Tiền Lê. Nơi đây có núi đá vây quanh, rất thuận lợi để phòng thủ trong thời loạn lạc, nhưng lại chật hẹp, khó mở rộng và không thuận tiện cho giao thông, buôn bán. Khi đất nước đã thống nhất và ổn định, kinh đô cần một vị trí trung tâm hơn để phát triển lâu dài.
Thành Đại La, được xây dựng từ thời thuộc Đường, nằm giữa đồng bằng sông Hồng, gần các đường sông lớn. Lý Thái Tổ nhận thấy đây là nơi có thể trở thành trung tâm chính trị, kinh tế của cả nước.
Bản thân Lý Thái Tổ xuất thân từ vùng Cổ Pháp, gần Đại La, nên ông hiểu rõ những lợi thế của vùng đất này. Việc dời đô vì thế vừa là quyết định chính trị, vừa thể hiện tầm nhìn lâu dài về sự phát triển của đất nước.
Nội dung Chiếu dời đô
Trong Chiếu dời đô, nhà vua dẫn chuyện các triều đại xưa ở Trung Hoa từng nhiều lần dời đô để mưu nghiệp lớn, rồi phê phán việc hai triều Đinh, Lê cứ đóng yên một chỗ khiến vận nước không lâu bền. Ông ca ngợi Đại La ở vào nơi trung tâm trời đất, có thế đất đẹp như rồng cuộn hổ ngồi, địa hình rộng mà bằng phẳng, cao mà thoáng, dân cư không khổ vì ngập lụt, muôn vật phong phú.
Kết thúc bài chiếu, nhà vua hỏi ý kiến quần thần. Cách viết vừa có lý lẽ chặt chẽ, vừa thể hiện sự bàn bạc với bề tôi, nên bài chiếu được xem là một áng văn chính luận tiêu biểu thời Lý và nay có trong chương trình Ngữ văn phổ thông.
Thăng Long ra đời
Mùa thu năm 1010, nhà vua cùng triều đình rời Hoa Lư ra Đại La. Tương truyền khi thuyền vua tạm đỗ dưới thành, có rồng vàng hiện lên bay vút, nên vua đổi tên thành là Thăng Long, nghĩa là rồng bay lên. Đây là truyền thuyết được sử cũ ghi lại, mang ý nghĩa báo điềm lành.
Từ đó, Thăng Long trở thành kinh đô của các triều Lý, Trần, Lê và là trung tâm văn hóa lớn nhất của đất nước qua nhiều thế kỷ. Năm 2010, Hà Nội long trọng kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội.