Bối cảnh
Sau khi nhà Đường sụp đổ năm 907, Trung Quốc bước vào thời Ngũ Đại Thập Quốc với nhiều nước nhỏ tranh giành nhau. Ở phía nam, họ Lưu lập nên nước Nam Hán vào năm 917, luôn nhòm ngó vùng đất Tĩnh Hải quân của người Việt.
Họ Khúc lúc ấy đã truyền đến Khúc Thừa Mỹ. Năm 930, Nam Hán đem quân sang đánh, bắt được Khúc Thừa Mỹ và cử Lý Tiến làm thứ sử cai quản thành Đại La. Nền tự chủ mà họ Khúc gây dựng đứng trước nguy cơ bị xóa bỏ.
Diễn biến
Dương Đình Nghệ vốn là một tướng cũ của họ Khúc, quê ở Ái Châu. Theo sử cũ, ông nuôi khoảng ba nghìn con nuôi (nghĩa tử) làm lực lượng nòng cốt, đồng thời chiêu mộ hào kiệt khắp nơi, chuẩn bị cho cuộc đánh lớn.
Năm 931, Dương Đình Nghệ kéo quân từ Ái Châu ra bao vây thành Đại La. Lý Tiến hoảng sợ, bỏ thành chạy về nước. Vua Nam Hán sai tướng Trần Bảo đem quân sang cứu viện, nhưng quân Dương Đình Nghệ đã chiếm được thành, đánh bại viện binh; Trần Bảo tử trận.
Sau chiến thắng, Dương Đình Nghệ tự xưng Tiết độ sứ, tiếp tục đường lối tự chủ của họ Khúc, giữ yên đất nước trong khoảng sáu năm.
Kết quả và ý nghĩa
Chiến thắng năm 931 cho thấy nền tự chủ của người Việt không dễ bị xóa bỏ và các thế lực phương Bắc không thể dễ dàng quay lại đô hộ. Đây là một mắt xích quan trọng nối từ họ Khúc đến Ngô Quyền.
Việc Dương Đình Nghệ nhanh chóng tập hợp được lực lượng và giành thắng lợi cũng cho thấy vai trò ngày càng lớn của các hào trưởng người Việt ở địa phương. Chính từ vùng Ái Châu, nơi ông gây dựng lực lượng, sau này lại xuất hiện những người kế tục sự nghiệp giữ nước.
Năm 937, Dương Đình Nghệ bị nha tướng Kiều Công Tiễn giết hại để cướp quyền. Con rể và cũng là tướng giỏi của ông là Ngô Quyền đã đem quân ra hỏi tội, mở đầu cho chiến thắng Bạch Đằng lẫy lừng năm 938. Một vài chi tiết như năm Nam Hán đánh chiếm và số nghĩa tử được các nguồn ghi không hoàn toàn giống nhau.