Bối cảnh
Cuối thế kỷ IX, nhà Đường lâm vào khủng hoảng sâu sắc. Cuộc khởi nghĩa nông dân do Hoàng Sào lãnh đạo làm rung chuyển cả đế quốc, các tiết độ sứ ở nhiều nơi cát cứ, triều đình ở Trường An gần như mất quyền kiểm soát các vùng xa.
Ở An Nam, lúc này gọi là Tĩnh Hải quân, chính quyền đô hộ cũng rối ren. Khúc Thừa Dụ là một hào trưởng giàu có ở Hồng Châu, nổi tiếng là người khoan hòa, thương người, được dân chúng kính phục.
Diễn biến
Năm 905, viên Tiết độ sứ Tĩnh Hải quân Độc Cô Tổn bị triều Đường giáng chức, đày ra đảo Hải Nam rồi bị giết. Nắm lấy cơ hội đó, Khúc Thừa Dụ được sự ủng hộ của nhân dân, đem quân tiến chiếm phủ thành Tống Bình.
Ông tự xưng Tiết độ sứ, trên thực tế nắm toàn quyền cai quản đất nước. Không đủ sức đem quân đàn áp, đầu năm 906 nhà Đường đành công nhận chức vị của Khúc Thừa Dụ và còn phong thêm tước hiệu cho ông.
Điểm khôn khéo của Khúc Thừa Dụ là vẫn giữ danh nghĩa một chức quan của nhà Đường, nhưng người nắm quyền và bộ máy cai trị đã là người Việt. Cách làm này giúp tránh đối đầu trực tiếp với phương Bắc trong khi nền tự chủ đang còn non trẻ.
Kết quả và ý nghĩa
Khúc Thừa Dụ mất năm 907, con trai là Khúc Hạo lên thay. Khúc Hạo tiến hành nhiều cải cách: chia lại đơn vị hành chính, định lại thuế và lao dịch cho công bằng, lập sổ hộ khẩu. Sử cũ khen chính sự thời ông cốt chuộng khoan dung, giản dị, nhân dân đều được yên vui.
Sự kiện năm 905 được coi là bước ngoặt quan trọng, chấm dứt về cơ bản ách đô hộ trực tiếp của phong kiến phương Bắc, mở ra thời kỳ tự chủ và đặt nền móng cho chiến thắng Bạch Đằng năm 938 cùng nền độc lập lâu dài sau này. Một số chi tiết, như năm được triều Đường công nhận, được các nguồn ghi hơi khác nhau.