Bối cảnh
Sau khi Lý Nam Đế mất, Triệu Quang Phục tiếp tục giữ nước và xưng Triệu Việt Vương. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, đến năm 571, Lý Phật Tử, một người trong họ Lý, đem quân đánh úp Triệu Việt Vương, giành lấy quyền lực và xưng là Hậu Lý Nam Đế, đóng đô ở Phong Châu.
Trong khi đó, ở phương Bắc, nhà Tùy đã thống nhất Trung Quốc vào năm 589 sau gần ba thế kỷ chia cắt. Một triều đại hùng mạnh ra đời, với tham vọng khôi phục quyền kiểm soát các vùng đất phía nam từng thuộc các triều trước. Vạn Xuân nhỏ bé đứng trước nguy cơ lớn.
Diễn biến
Năm 602, Tùy Văn Đế cử tướng Lưu Phương làm Hành quân tổng quản, đem quân tiến đánh Vạn Xuân. Theo sử Trung Quốc, trước khi giao chiến, Lưu Phương sai người đến dụ hàng, phân tích lợi hại để làm lung lay ý chí của triều đình Vạn Xuân.
Quân Tùy tiến sâu, đánh bại một số cánh quân chống cự. Trước sức ép quá lớn, Lý Phật Tử quyết định xin hàng thay vì kháng chiến đến cùng. Ông bị đưa về kinh đô Trường An của nhà Tùy. Một số tướng lĩnh dưới quyền ông có chống cự nhưng không xoay chuyển được tình thế.
Kết quả và ý nghĩa
Sự đầu hàng của Lý Phật Tử khép lại hơn nửa thế kỷ độc lập của nước Vạn Xuân (tính từ năm 544). Đất nước lại rơi vào ách đô hộ phương Bắc, mở đầu thời kỳ thường gọi là Bắc thuộc lần thứ ba. Nhà Tùy tồn tại không lâu; từ năm 618, nhà Đường thay thế và đến năm 679 đặt ra An Nam đô hộ phủ để cai trị.
Trong gần ba thế kỷ tiếp theo, người Việt liên tục nổi dậy, tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa của Lý Tự Tiên, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng, Dương Thanh. Những cuộc đấu tranh ấy nuôi dưỡng ý chí độc lập cho đến khi Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ vào năm 905.
Các nhà sử học vẫn còn bàn luận về giai đoạn này. Chẳng hạn, sử Trung Quốc không nhắc đến Triệu Việt Vương, nên thứ tự các sự kiện giữa họ Triệu và họ Lý chủ yếu dựa vào sử Việt và truyền thuyết.