Nghìn năm trước: Chiếu dời đô
Năm 1010, vua Lý Thái Tổ (Lý Công Uẩn) ban Chiếu dời đô, chuyển kinh đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) về thành Đại La. Theo sử cũ, khi thuyền vua đến dưới thành, có rồng vàng bay lên, nên vua đổi tên thành là Thăng Long, nghĩa là “rồng bay lên”.
Trải qua các triều Lý, Trần, Lê và nhiều biến đổi về sau, vùng đất này luôn giữ vai trò trung tâm chính trị, văn hóa của đất nước. Năm 1831, dưới triều Nguyễn, tên Hà Nội bắt đầu được sử dụng. Từ năm 1945, Hà Nội là thủ đô của nước Việt Nam độc lập.
Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội
Để kỷ niệm tròn một nghìn năm, Việt Nam tổ chức Đại lễ từ ngày 1 đến ngày 10 tháng 10 năm 2010, với tâm điểm là thủ đô Hà Nội. Trong khoảng một năm trước đó, nhiều công trình được xây dựng và hàng loạt lễ hội văn hóa, triển lãm, hội thảo khoa học được tổ chức để chào mừng.
Sáng ngày 10 tháng 10 năm 2010, lễ mít tinh, diễu binh, diễu hành lớn diễn ra tại Quảng trường Ba Đình, được truyền hình trực tiếp trên cả nước. Các khối lực lượng vũ trang, đại diện các tầng lớp nhân dân và những màn tái hiện lịch sử đã khép lại chuỗi hoạt động kỷ niệm. Các đêm biểu diễn nghệ thuật và bắn pháo hoa cũng thu hút hàng chục vạn người dân tham gia.
Hoàng thành Thăng Long thành di sản thế giới
Từ năm 2002, cuộc khai quật khảo cổ lớn tại khu vực 18 Hoàng Diệu (Ba Đình) đã phát lộ nhiều lớp dấu tích kiến trúc và di vật chồng xếp lên nhau, từ thời tiền Thăng Long qua Lý, Trần, Lê đến thời Nguyễn.
Ngày 31 tháng 7 năm 2010 (theo giờ Brasil, tức sáng 1 tháng 8 theo giờ Việt Nam), tại kỳ họp của Ủy ban Di sản thế giới ở Brasília, khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội được công nhận là di sản văn hóa thế giới. UNESCO ghi nhận giá trị nổi bật của khu di sản ở chiều dài lịch sử khoảng mười ba thế kỷ, tính liên tục với tư cách một trung tâm quyền lực và sự phong phú của các tầng di tích.
Ý nghĩa
Đại lễ là dịp để người Việt nhìn lại lịch sử nghìn năm của kinh đô, đồng thời giới thiệu hình ảnh Hà Nội với bạn bè quốc tế.
Việc Hoàng thành Thăng Long trở thành di sản thế giới giúp khu di tích được bảo tồn tốt hơn và trở thành điểm đến hấp dẫn cho học sinh, nhà nghiên cứu và du khách.