Bối cảnh
Từ năm 1965, Mỹ đưa quân trực tiếp tham chiến ở miền Nam; đến cuối năm 1967, số quân Mỹ đã lên tới khoảng nửa triệu người. Chính quyền Mỹ tuyên bố cuộc chiến đang có tiến triển và “đã thấy ánh sáng cuối đường hầm”.
Về phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, lãnh đạo quyết định mở một cuộc tổng tiến công và nổi dậy vào các đô thị, nơi được coi là hậu phương an toàn của đối phương, nhằm tạo đột biến trên chiến trường. Để thu hút sự chú ý, các trận đánh lớn được mở trước ở vùng biên giới và Khe Sanh (Quảng Trị) từ tháng 1 năm 1968.
Diễn biến
Lợi dụng không khí Tết và thỏa thuận hưu chiến, đêm 30 rạng sáng 31 tháng 1 năm 1968, Quân Giải phóng đồng loạt tấn công hầu hết các thành phố, thị xã ở miền Nam. Ở Sài Gòn, các mục tiêu như Tòa Đại sứ Mỹ, Dinh Độc Lập, Bộ Tổng Tham mưu, sân bay Tân Sơn Nhất và Đài phát thanh bị tấn công. Sự kiện được truyền hình Mỹ đưa tin dồn dập, gây chấn động dư luận.
Tại Huế, trận chiến kéo dài gần một tháng, là nơi giao tranh ác liệt nhất; thành phố bị tàn phá nặng nề và dân thường chịu thương vong lớn. Sau khi Huế được tái chiếm, nhiều hố chôn tập thể nạn nhân dân sự được phát hiện, một sự kiện mà các nguồn tài liệu và các bên đến nay vẫn nhìn nhận khác nhau.
Ở hầu hết các nơi, lực lượng tấn công bị đẩy lùi sau vài ngày. Các đợt tấn công tiếp theo vào tháng 5–6 và tháng 8–9 năm 1968 gặp nhiều khó khăn hơn. Số liệu thương vong khác nhau đáng kể giữa các nguồn, nhưng đều cho thấy tổn thất rất nặng nề ở cả hai phía, đặc biệt là với lực lượng Quân Giải phóng.
Kết quả và ý nghĩa
Về quân sự, cuộc tổng tiến công không đạt được mục tiêu giành chính quyền ở các đô thị. Nhưng về chính trị và tâm lý, nó làm lung lay niềm tin của công chúng Mỹ vào khả năng thắng lợi. Ngày 31 tháng 3 năm 1968, Tổng thống Johnson tuyên bố hạn chế ném bom miền Bắc và không ra tranh cử nhiệm kỳ mới. Tháng 5 năm 1968, hòa đàm Paris bắt đầu; đến ngày 1 tháng 11, Mỹ ngừng ném bom toàn bộ miền Bắc.
Sử học Việt Nam đánh giá Mậu Thân là bước ngoặt buộc Mỹ chuyển sang chiến lược “xuống thang”, còn nhiều nhà nghiên cứu phương Tây nhận định đây là thất bại quân sự nhưng là thắng lợi chính trị của phía tấn công.