Bối cảnh
Nguyễn Tất Thành, tên lúc nhỏ là Nguyễn Sinh Cung, sinh năm 1890 ở Nam Đàn, Nghệ An, trong một gia đình nhà nho yêu nước. Ông lớn lên khi các phong trào chống Pháp theo con đường Cần Vương, rồi Đông Du, Duy Tân lần lượt thất bại. Ông từng theo học trường Quốc học Huế và có lúc dạy học ở trường Dục Thanh, Phan Thiết.
Người thanh niên này khâm phục các bậc tiền bối như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, nhưng không hoàn toàn tán thành con đường của họ. Ông muốn tận mắt tìm hiểu nước Pháp và các nước phương Tây, xem họ làm thế nào, rồi trở về giúp đồng bào.
Chuyến đi
Năm 1911, Nguyễn Tất Thành vào Sài Gòn. Ông xin được làm phụ bếp trên tàu buôn Amiral Latouche-Tréville của hãng Chargeurs Réunis, lấy tên là Văn Ba. Ngày 5/6/1911, con tàu rời bến Nhà Rồng, đưa ông ra biển, chính thức bắt đầu hành trình dài ở nước ngoài.
Tàu đi qua Singapore, Colombo, Port Said và đến cảng Marseille của Pháp vào đầu tháng 7/1911. Trong những năm tiếp theo, ông làm nhiều nghề lao động, đi qua nhiều nước ở châu Âu, châu Phi, châu Mỹ, sống cùng người lao động và tìm hiểu các cuộc cách mạng trên thế giới.
Theo nhiều tư liệu, khi rời Tổ quốc ông gần như không có tiền bạc, chỉ có đôi bàn tay lao động. Trên tàu, công việc phụ bếp rất vất vả, phải làm từ sáng sớm đến tối muộn, nhưng đó cũng là cách để người thanh niên nghèo có thể tự lực đi xa.
Ý nghĩa
Chuyến ra đi năm 1911 mở đầu quá trình tìm kiếm con đường giải phóng dân tộc kéo dài gần mười năm. Năm 1919, lấy tên Nguyễn Ái Quốc, ông gửi bản Yêu sách của nhân dân An Nam tới Hội nghị Versailles. Năm 1920, sau khi đọc Luận cương của Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa, ông tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp tại Đại hội Tours.
Theo quan điểm của sử học Việt Nam, đây là bước ngoặt để ông xác định con đường cứu nước theo khuynh hướng vô sản, dẫn tới sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930. Ngày 5/6 hằng năm được kỷ niệm là ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước.